Nawet pobieżna lektura dostępnych materiałów prowadzi do wniosku, że zawierają one liczne nieścisłości, informacje o wątpliwej wiarygodności oraz są nacechowane emocjonalnie. Dzieje Podziemia Armii Krajowej oraz organizacji Wolność i Niezawisłość powinny przejść do historii w możliwie największym stopniu oczyszczone z tego rodzaju „grzechów”, zaciemniających obraz prawdy. Czas nagli. W sytuacji braku dokumentów niezbędnych do wyjaśnienia wielu kwestii ich rolę powinni przejąć żyjący jeszcze bezpośredni świadkowie tamtych wydarzeń. Są to przeważnie osoby w bardzo podeszłym wieku. Ich grono szybko się kurczy, a co gorsza, wielu z nich traci zdolność pełnego i precyzyjnego przekazywania wspomnień. Zdarza się również, że konieczne jest podejmowanie szczególnych starań, aby skłonić ich do ujawnienia informacji, które niewątpliwie są im doskonale znane. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy chcą chronić innych lub samych siebie. Być może nie zdają sobie sprawy z tego, że w ten sposób jeszcze bardziej zaciemniają obraz wydarzeń, pozostawiając ciemną plamę tam, gdzie wciąż istnieje możliwość dotarcia do prawdy. Na szczególną uwagę zasługują perfidne metody stosowane przez aparat śledczy, których klasycznym przykładem było aresztowanie i proces „Zapory” oraz jego siedmiu towarzyszy. Pytania wymagające wyjaśnienia. 1) W dostępnych materiałach brakuje relacji dotyczących okoliczności i warunków organizowania grupy ośmiu osób przygotowujących się do nielegalnego przekroczenia granicy. 2) Jak długo trwał okres od momentu podjęcia decyzji o wyjeździe (przez kogo została ona podjęta?) poprzez działania organizacyjne, zatrzymanie przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa, pobyt w więzieniu, przesłuchania, proces, aż do wykonania wyroku śmierci? 3) Czy grupa ta była jedyną organizowaną w tym okresie? Czy nie była to część szerszej operacji przygotowanej przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa? Najwięcej kontrowersji związanych z działalnością „Zapory” dotyczy okresu od ogłoszenia amnestii w lutym 1947 roku do jego śmierci oraz śmierci jego towarzyszy w marcu 1949 roku. 1) Jaka była rzeczywista postawa „Zapory” wobec amnestii? 2) Czy „Zapora” ujawnił się w ramach amnestii? 3) Którzy członkowie grupy ośmiu osób ujawnili się, korzystając z amnestii? 4) Jakie są możliwie najdokładniejsze informacje dotyczące działalności „Zapory” w miesiącach następujących po ogłoszeniu amnestii? 5) Czy można sporządzić możliwie wszechstronną i szczegółową relację dotyczącą zasadzki w Nysie? 6) Kiedy rodziny zatrzymanych dowiedziały się o ich losie? 7) Czy znane są przypadki represji wobec członków tych rodzin? 8) W materiałach prasowych wielokrotnie powtarza się informacja, że oskarżonych doprowadzono na proces w mundurach niemieckich. Jeżeli wiadomość ta jest zgodna z prawdą, to dlaczego wykorzystano właśnie mundury niemieckie? 9) W relacjach dotyczących stanu więźniów doprowadzanych na proces szczególną uwagę poświęca się „Zaporze” – wybite zęby, zerwane paznokcie, połamane ręce, bose stopy. W jakim stanie znajdowało się pozostałych siedmiu oskarżonych? Czy obraz ten nie został w pewnym stopniu wyolbrzymiony? Przecież więźniów prowadzonych na proces widziało wiele osób. 10) Skąd pochodzą informacje o rzekomej próbie ucieczki więźniów po ogłoszeniu wyroków śmierci? 11) Czy żyją jeszcze osoby, które były współwięźniami siedmiu rozstrzelanych? Czy zachowały się wiarygodne relacje dotyczące rozmów prowadzonych z nimi na temat aresztowania i procesu? 12) Czy możliwe jest ponad wszelką wątpliwość ustalenie miejsca pochówku osób rozstrzelanych 7 marca 1949 roku?
