Rada Miasta Lublin podczas sesji w dniu 26 marca 2026 roku przyjęła uchwałę numer 622/XVIII/2026 dotyczącą nadania nazwy nowej ulicy położonej w granicach administracyjnych miasta. Zgodnie z przyjętym dokumentem, ulicy oznaczonej w materiałach planistycznych jako odcinek A–B nadano nazwę Zdzisława Brońskiego „Uskoka”. Uchwała została podjęta na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o samorządzie gminnym i stanowi kolejny element porządkowania przestrzeni miejskiej oraz systemu adresowego w rozwijających się częściach Lublina. Decyzja o nadaniu nazwy ulicy ma zarówno wymiar praktyczny, jak i symboliczny. Z jednej strony umożliwia prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów oraz nadawanie numerów porządkowych nowo powstającym budynkom. Z drugiej strony stanowi formę upamiętnienia postaci historycznej związanej z regionem Lubelszczyzny. W tym przypadku wybór padł na kapitana Zdzisława Brońskiego pseudonim „Uskok”, jednego z żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego, który po zakończeniu drugiej wojny światowej kontynuował działalność konspiracyjną przeciwko władzy komunistycznej. Zgodnie z uzasadnieniem do uchwały, proponowana nazwa wpisuje się również w istniejący już układ nazewniczy w tej części miasta. W pobliżu znajduje się bowiem ulica nazwana imieniem Józefa Franczaka pseudonim „Lalek”, który był podkomendnym „Uskoka”. Tego rodzaju spójność nazewnicza jest często stosowana przez samorządy, aby zachować logiczny i historycznie uzasadniony charakter przestrzeni miejskiej. Postać Zdzisława Brońskiego została szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu uchwały. Urodził się on 24 grudnia 1912 roku w Radzicu Starym w powiecie lubartowskim. W młodości angażował się w działalność społeczną, między innymi w organizacji młodzieżowej Centralny Związek Młodej Wsi „Siew”. W 1934 roku został powołany do odbycia służby wojskowej w 23 pułku piechoty we Włodzimierzu Wołyńskim. Już wtedy zdobywał doświadczenie wojskowe, które wkrótce miało odegrać istotną rolę w jego dalszym życiu. Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku walczył jako dowódca plutonu w szeregach 50 pułku piechoty. Brał udział w działaniach wojennych na Pomorzu, a następnie wycofywał się wraz z oddziałem w kierunku Grudziądza, gdzie dostał się do niewoli niemieckiej. Osadzono go w stalagu Hammerstein w miejscowości Czarne, skąd zdołał uciec w październiku 1940 roku. Po powrocie w rodzinne strony rozpoczął działalność konspiracyjną, organizując i szkoląc młodych ludzi w zakresie wojskowości. Na początku 1942 roku wraz ze swoją grupą wstąpił do Armii Krajowej, obejmując dowództwo plutonu w pierwszym rejonie obwodu Lubartów. Jesienią 1943 roku został dowódcą oddziału partyzanckiego złożonego z członków Armii Krajowej zagrożonych dekonspiracją. W czasie akcji „Burza” działał w składzie 3 Kompanii czwartego Batalionu 8 Pułku Piechoty Legionów Armii Krajowej, biorąc udział w licznych starciach z oddziałami niemieckimi. Za odwagę i zaangażowanie został odznaczony Krzyżem Walecznych. Po wkroczeniu Armii Czerwonej Broński formalnie rozwiązał swoją jednostkę, jednak nie zaprzestał działalności konspiracyjnej. Był ścigany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa oraz Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych. W obliczu nasilających się represji wobec członków podziemia w 1945 roku ponownie zorganizował oddział partyzancki, który liczył około 30–40 żołnierzy. Jednostka ta działała w strukturach Delegatury Sił Zbrojnych, a następnie Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, pozostając pod zwierzchnictwem majora Hieronima Dekutowskiego pseudonim „Zapora”. Od czerwca 1945 roku „Uskok” pełnił funkcję dowódcy wszystkich oddziałów zbrojnych w obwodzie Lubartów. Prowadził działania wymierzone w struktury władzy komunistycznej oraz oddziały Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Pomimo ogłoszonej w 1947 roku amnestii nie zdecydował się na ujawnienie i kontynuował działalność konspiracyjną. Został odznaczony Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari piątej klasy, jednym z najwyższych polskich odznaczeń wojskowych. Po wyjeździe majora „Zapory” we wrześniu 1947 roku objął dowództwo nad grupami zbrojnymi działającymi na północ od Lublina. W ostatnim okresie życia większość czasu spędzał w bunkrze znajdującym się w okolicach miejscowości Dąbrówka koło Łęcznej. 21 maja 1949 roku miejsce jego ukrycia zostało otoczone przez siły Urzędu Bezpieczeństwa oraz Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Znajdując się w sytuacji bez wyjścia, zdecydował się na odebranie sobie życia. Jego ciało zostało pochowane w nieznanym miejscu, a symboliczna mogiła znajduje się na cmentarzu w Kijanach. Istotnym elementem dziedzictwa Brońskiego są jego pamiętniki, które spisywał podczas ukrywania się w bunkrze. Zostały one odnalezione i opublikowane dopiero w 2004 roku, ponad pół wieku po jego śmierci. Stanowią one cenne źródło historyczne, pozwalające lepiej zrozumieć motywacje oraz realia życia żołnierzy podziemia niepodległościowego w powojennej Polsce. W 2018 roku przeprowadzono badania archeologiczne w miejscu, gdzie znajdował się bunkier „Uskoka”. Prace prowadzone przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej doprowadziły do odnalezienia fragmentów szczątków ludzkich oraz licznych artefaktów związanych z działalnością oddziału. Badania genetyczne potwierdziły, że odnalezione szczątki należały do Zdzisława Brońskiego. Informacja ta została podana do publicznej wiadomości 4 października 2018 roku. Podjęcie uchwały przez Radę Miasta Lublin poprzedziło głosowanie, którego wynik jednoznacznie wskazał na poparcie większości radnych dla zaproponowanej nazwy. Za przyjęciem uchwały opowiedziało się 25 radnych, przeciw był 1 radny, 2 osoby wstrzymały się od głosu, 2 radnych nie oddało głosu, a 1 radny był nieobecny podczas głosowania. Szczegółowe wyniki głosowania imiennego przedstawiają się następująco: Bartłomiej Bałaban – nieobecny, Eugeniusz Bielak – przeciw, Elżbieta Boczkowska – za, Marcin Bubicz – za, Justyna Budzyńska – za, Piotr Choduń – za, Elżbieta Dados – brak głosu, Leszek Daniewski – za, Robert Derewenda – za, Zdzisław Drozd – za, Kamila Florek – za, Piotr Gawryszczak – za, Anna Glijer – za, Tomasz Gontarz – za, Marta Gutkowska – za, Marcin Jakóbczyk – za, Zbigniew Jurkowski – za, Magdalena Kamińska – za, Monika Kwiatkowska – za, Jadwiga Mach – za, Bartosz Margul – wstrzymuje się, Monika Orzechowska – za, Jarosław Pakuła – brak głosu, Tomasz Pitucha – za, Piotr Popiel – za, Andrzej Pruszkowski – za, Anna Ryfka – za, Radosław Skrzetuski – za, Magdalena Szczygieł–Mitrus – wstrzymuje się, Konrad Wcisło – za, Marcin Wroński – za. Przyjęcie uchwały oznacza, że nazwa ulicy zacznie obowiązywać po upływie 14 dni od momentu jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego. Jest to standardowa procedura wynikająca z przepisów prawa, która umożliwia formalne wejście aktu w życie. Nadanie ulicy imienia Zdzisława Brońskiego „Uskoka” wpisuje się w szerszy proces upamiętniania postaci historycznych związanych z walką o niepodległość Polski. Jednocześnie decyzja ta ma wymiar lokalny i praktyczny, odpowiadając na potrzeby rozwijającej się infrastruktury miejskiej Lublina. Uchwała Rady Miasta stanowi przykład połączenia funkcji administracyjnych samorządu z działaniami na rzecz zachowania pamięci historycznej, które znajdują odzwierciedlenie w przestrzeni publicznej miasta.
Autor: Piotr Norbert Kononowicz